Tozlu yangın söndürme tüpü nedir, modelleri, kullanım yerleri, dikkat edilmesi gerekenler detaylandırılarak anlatılmıştır.
Tozlu Yangın Söndürme Tüpü Nedir?
Tozlu yangın tüpü, içerisinde özel kimyasal ögeleri barındıran ve ince bir toz yapısında oluşan maddeyi basınçlı azot gazı ile dışarı çıkmasını sağlayan bir tüptür.
Halk arasında ABC tüpü, kuru kimyevi tozlu yangın söndürücü (KKT) ve tozlu yangın tüpü olarak da bilinir.
Kuru Kimyevi Tozun Söndürme Etkisi
Yangının çıkmasına sebep olan yanıcı madde, ısı ve oksijeni saniyeler içerisinde etkisiz hale getiriyor. içerisinde kullanılan monoamanyum fosfat ile yanıcı maddeye temas eden oksijeni anında söndürür.
ABC Yangın Sınıflarında Kullanım
ABC yangınları olarak üç sınıflandırılma yapılmasının sebebi yangına neden olan maddelerin cinsidir;
- A sınıfı yangınlar (Katı madde yangını) : Kağıt, kömür, kumaş parçaları, tahta, ot, plastik vb. yanma sonrasında köz bırakan katı maddeler yangınıdır. Genellikle soğutma ve boğma yöntemi ile söndürülür.
- B sınıfı yangınlar (Yanıcı sıvı yangını): Benzin, motorin, alkol, boya, tiner, solvent, zift ve yağlar gibi yanıcı sıvı maddelerin yangınlarıdır. En tercih edilen KKT veya köpüktür.
- C sınıfı yangınlar ( Gaz yangını ): LPG (bütan, propan), doğalgaz, metan, hidrojen ve asetilen gibi parlayıcı ve yanıcı gazların yangınlarıdır.
Tozlu Yangın Söndürme Tüpü Çeşitleri
Tozlu söndürme tüpleri içerisindeki kimyasal bileşenlere göre, fiziksel olarak çalışma mekanizmasına göre ve ağırlıklarına (yangın tüpü kapasitesi) göre üç gruba ayrılıyor.
1 Kilogram ve 2 Kilogram Modeller
Bulundurulması kolay olan modeldir. Ev, araç ya da işyerlerinde bulundurulması kolay fazla yer kaplamayan söndürücü (binek araçlarda ve TÜVTÜRK araç muayenelerinde bulundurulması zorunlu yasal hale gelmiştir).
4 Kilogram ve 6 Kilogram Modeller
Fabrika, Ofis, Mağaza, Ev vs. sürekli insan ve malların olduğu yerlerde bulunması temel olan yangın söndürücü tüptür.
9 Kilogram ve 12 Kilogram Modeller
Büyük depolar, akaryakıt istasyonları, imalathane gibi büyük ve geniş iş alanlarında kullanılan kuru kimyevi tozlu söndürücü .
Kullanım Alanları ve Yangın Türleri
Tozlu tüpler (kuru kimyevi tüp, ABC yangın söndürücü), günlük hayatımızda karşılaşılan pek çok yangın anlarında kullanılır. En geniş kullanıma sahip ekipman türünden biridir. Binek araç, ticari araçlar, ev, ofis, depo, mağaza vs. gibi taşıt(kara, deniz, hava )ortak yaşam alanları ve iş yeri alanlarında kullanımı sağlanıyor. kullanımı alanlarının büyüklüğü ve ihtiyacı durumuna göre de ağırlık ve modelleri değişmektedir.
Katı Maddelerin Yangınlarında Kullanım
Odun, tahta, ahşap, kağıt, masa, sandalye vs. gibi katı maddelerde daha çok oksijen ile yanıcı maddesinin temasını çok hızlı söndürmektedir. Katı cismin yanması sonrası geride bıraktığı közün olmasını engelliyor. Bu sayede közde devam etme durumu olan yangın ihtimalini kaldırıyor.
Kuru toz sıcak yer ile teması halinde kabuklaşma reaksiyonuna giriyor, böylece oksijeni hapsediyor ve köz oluşumunu önlüyor. Camsı bir görünüm alır.
A sınıfı olarak biliniyor.
Yanıcı Sıvı Yangınlarında Uygulama
Alkol, tiner, benzin, mazot gibi yangına neden olan yanıcı sıvı yangınlarında genellikle soğutma ve boğma yöntemi ile çalışma yapılır. Tozlu yangın söndürme tüpü ile sıvı yüzeyin hava ile temasını önler (Kimyasal içerikli battaniye ile üstünü örtme mantığı var). B sınıfı olarak biliniyor.
Gaz Yangınlarında Müdahale
LPG, propan, doğalgaz, metan vs. gibi gaz yangınlarında da çok güçlü bir işlem yapılır. Tozlu tüpler ile ilk müdahale yapılmadan önce muhakkak dikkat edilmesi gereken gazın kesilmesi gerekiyor. Varsa vana kapatılmalı. Müdahale türü kimyasal ve oksijen bağlarını kesmek.
Elektrikli Ekipmanlarda Güvenli Kullanım
Bu tüpler ile elektronik eşyalara müdahale yapılıyor. İnsan sağlığını olumsuz etkileyen herhangi bir durumu yoktur(Tüp elektrik akımını iletmez). Elektronik eşyalara müdahale etmeden önce elektriğin kesilmiş olması gerekiyor. Kesildikten sonra normal bir yangın çeşidine dönüyor. elektriğin kesilip kesilmediğinden emin değilsek alete en az 1.5-2 metre uzaklıkta müdahale edin.
ABC tüpünün ana kimyasal maddesinde biri olan monoamonyum fosfat bulunduğundan elektronik aletlerin içerisinde girdiğinde eşyanı çürütme durumu olabilir. Çünkü toz sıcak ile teması sonucunda sıvılaşabilir buda sağlam olan aletlerin bozulmasını sağlıyor.
Ürün Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ürünü alırken öncelikle fiziksel olarak vana, hortum, manometre kontrolü yaplımalı. Ve tüp üzerindeki etikette muhakkak yasal sertifika amblemleri olmalı. (TS EN-3 7, CE amblemi gibi)
Kapasite ve Söndürme Performansı
Tozlu söndürme tüpleri ağırlık ve kilolarına göre performansları da değişkenlik gösteriyor.
Standartlara ve Belgelere Uygunluk
Bir tüpün, dayanıklılığı, kapasitesi, basınç anındaki dayanıklılığı, içerisinde bulunan kimyasal maddelerin gerçekten yangını söndürüp söndürmeyeceği gibi somut veriler standarta uygunluğunu gösteren tek bir resmi teminattır.
Kuru kimyevi tozlu tüpünün olması gereken zorunlu belgeleri:
- TS EN 3-7 Standardı (Avrupa Standartlarına Uygunluk): Tüpün üzerindeki etikette TS EN 3-7 ibaresi yer almalı.
- CE Belgesi (Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği - 2014/68/EU): CE amblemi ve yanında 4 haneli bir onaylanmış kuruluş numarası (Örnek: CE 0035 gibi) bulunmalıdır.
- ISO 9001 ve ISO 14001 Sertifikaları:
- Hizmet Yeterlilik Belgesi (TSE HYB): TS 11827 standardına uygunluk aranır.
Manometre, Vana ve Hortum Kontrolü
Yangın esnasında kuru kimyevi tozlu söndürücü tüpün hatasız bir şekilde çalışması için mutlaka öncesinde manometre, vana ve hortum kontrolü yapılması son derece önemlidir.
Manometre; Tüpün basınç göstergesidir. Üzerindeki ok göstergesinin (ibre) konumu incelenir. Ok mutlaka yeşil alanın üzerinde olmalıdır. Sağ kırmızı bölgedeyse tüp içerisindeki basınç az demektir. Yani içerisindeki tozu tam anlamıyla dışarı çıkartamaz. Sol taraftaki kırmızı alandaysa, içerisinde çok fazla basınç olduğunu ve patlama riski yüksek tüptür.
Vana kontrolü; Vananın üzerinde bulunan emniyet pimi ve mühürün daha önce kullanılıp kullanılmadığı yada herhangi bir çatlama yada zarar görme durumu olup olmadığı kontrol ediliyor. İşlevselliğine bakılır. Olası bir yangın anında tutukluluk yapan vana müdahale sırasında istenilen desteği sağlayamaz. Kontrol etmek son derece önemlidir.
Hortum kontrolü; Hortumun
kırılması, çatlaması, kopması gibi durumların olmaması gerekiyor. Nozul
dediğimiz püskürtme başlığının içerisinde bir ışık yardımıyla kontrol edilmeli
kir, toz gibi yabancı maddeye bakılır. Hortumu tıkayabilir ve içerisindeki tozu
tam anlamıyla çıkarmaz.
Montaj, Kullanım ve Bakım
Tüp montajı esnasında en önemli unsur herkesin görebileceği ve ulaşılması kolay bir yükseklikte olması gerekiyor.
Çek, yönelt, sık ve süpür olarak 4 adımda kullanılıyor.
Belirli periyodlarda da bakımı yapılır. ilk olarak fiziksel bir şekilde gözle görülen manometre kontrolü yapılıyor. Ayda bir tüpü ters düz ederek çalkalayarak kontrol ediliyor. Hiç kullanılmayan tüplerde en geç 2 yılda bir yetkili servisine götürülerek boşaltılıp yenide doldurma gerekiyor.
Yangın Tüpünün Doğru Konumlandırılması
Söndürücü tüpler her zaman ulaşılabilir bir yerde ve herkesin görebileceği alanlarda olmak zorunda 4 kg olan tüpler 150 cm yükseklikte, 6 kg ve daha ağır tüpler 90 cm yükseklikte oluyor. Ancak konum olarak direk güneş ışığı, aşırı nem ve yüksek sıcaklık olan alanlara konulmuyor.
Kullanım Talimatı ve Müdahale Adımları
4 adımda uygulanıyor:
- Çek: Emniyet pimini kuvvetli bir şekilde çek.
- Yönelt: Hortumu yangının çıktığı merkeze doğrult.
- Sık: Üstündeki tetiğe son gücünüzle basın.
- Süpür: Soldan sağa hortumu alevlerin üzerine götürün. (rüzgarı arkanıza alın)
Periyodik Kontrol ve Dolum Süreci
Hiç kullanılmamış tüpleri yılda 1 veya 2 kez yetkili servisine götürüp boşaltılıp yeniden doldurulma işlemi yapılıyor.
Fiyatları Etkileyen Unsurlar
ABC yangın tüplerinin fiyatlarını etkileyen birçok unsur vardır;
Tüpün kapasitesi ve boyutu, içerisinde bulundurduğu kimyasalların türü ve kalitesi, malzeme kalitesi, yasal sertifikalar, yeni yada kullanılan tüpün yeniden doldurulması gibi özellikler etkiliyor.
Kapasite, Marka ve Üretim Kalitesi
ABC tüpü alınırken kullanılacağı alana göre uygun kapasitede alınıyor. Merdiven altı ismi duyulmamış yerlerde alınmaması gerekiyor. Türkiye piyasasında bilindik markalardan almak daha doğru oluyor. Bir ürünün kalitesini almış olduğu belgelerden anlayabiliyoruz. Takibini yaparak kaliteli söndürücü tüpe sahip olabiliriz.
Dolum, Servis ve Teslimat Maliyetleri
Sıfır ürün almak ile dolum arasındaki maliyet oldukça fark ediliyor. Sıfır tüp alımı gövde, vana, hortum, manometre ve içindeki kimyasal dahil sıfırda alındığı için yüksek maliyetli olabiliyor. Periyodik bakımı yapılan tüplerde sadece içerisindeki toz değiştiriliyor. Daha ucuza faydalanabiliyorsunuz.
Kurumsal Alımlarda Teklif Karşılaştırması
Kurumsal yangın tüpü alımlarında kurumun sadece fiyat performansı üzerinden tüp alması değil; Yasal standartlara uyumu, malzemelerin kalitesi ve genel hizmet bütünlüğüyle değerlendirmesi gerekiyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Tozlu Tüpler Hangi Yangınlarda Kullanılır?
ABC olarak çeşitlendirilen her yangın esnasında kullanılıyor. Bu tüpler ekipmanlar arasında en çok kullanılan ekipman olarak geçiyor.
Kuru Kimyevi Toz Kalıntısı Nasıl Temizlenir?
Yangın sonrası etrafa ince yapılı ve aşındırıcı bir kimyasal bırakır. Böyle durumda hızlı temizlenmesi gerekiyor. Bunları yaparken kişisel sağlığımız dikkat etmek gerekiyor. Eldiven takılmalı, ortamın muhakkak havalandırılması gerekiyor.
Ev ve İş Yeri İçin Hangi Kapasite Uygundur?
1 ve 2 kilogram olan modelleri ev ve iş yerleri için daha uygundur.
Fabrika, depo, imalathane gibi yüksek insan ve malzeme barındıran iş yerlerinde 9-12 kilogram kapasiteli modeller daha uygun oluyor.